W naszej europejskiej inicjatywie edukacyjnej wzięło udział już ponad tysiąc nauczycieli i nauczycielek
Projekt ETIP prowadzimy już od około roku. To międzynarodowa inicjatywa edukacyjna, mająca na celu wspieranie edukacji klimatycznej w różnych krajach. Pełna nazwa projektu brzmi: „Empowering Teachers, Inspiring Pupils: A Transnational Approach to Fun and Engaging Climate Education” (z ang. „Wzmacnianie nauczycieli, inspirowanie uczniów: międzynarodowe podejście do kreatywnej i angażującej edukacji klimatycznej”). W swoich działaniach skupiamy się rozpowszechnianiu modelu nauczania opartego na grach. W ramach projektu stworzyliśmy nowe wersje językowe gry „Climate Call” i przeszkoliliśmy nauczycieli i nauczycielki w zakresie edukacji klimatycznej.
Do tej pory, przy wsparciu Nordyckiej Rady Ministrów i Instytutu Szwedzkiego, udało nam się dotrzeć do ponad tysiąca nauczycieli i nauczycielek, a także zaadaptować nasze materiały do realiów każdego z państw biorących udział w projekcie. Są to kluczowe podstawy do osiągnięcia trwałej zmiany i zaangażowania. Oprócz CEO (Centrum Edukacji Obywatelskiej), w projekcie wzięły udział organizacje partnerskie ze Szwecji (Klimatkoll), Estonii (MTÜ Mondo), Łotwy (Green Liberty – Zaļā brīvība) i Litwy (LINEŠA).
Projekt za półmetkiem: zaangażowaliśmy uczniów i uczennice z tysiąca szkół w pięciu krajach
Projekt ETIP osiąga w swojej misji promowania edukacji klimatycznej poprzez grę „Klimatyczne Wyzwania” mocne rezultaty. Obecnie nasze działania obejmują Szwecję, Łotwę, Litwę, Polskę i Estonię, co już przekracza ambitne założenia projektu. Etap finansowany ze środków Nordyckiej Rady Ministrów zakończył się z końcem października 2024 r. Ten finansowany przez Instytut Szwedzki realizowany będzie do końca maja 2025 r. W tej chwili wchodzimy w końcową fazę projektu, skoncentrowaną na planowaniu przyszłości i rozbudowie naszej sieci. Wiemy już, że chcemy kontynuować go w kolejnych krajach, we współpracy z nowymi organizacjami.
Oto, co udało nam się dotąd osiągnąć:
– Nowe wersje językowe gry „Klimatyczne Wyzwania”: polska, estońska, rosyjsko-estońska, litewska i łotewska. Łącznie w różnych krajach wydrukowano, rozdano (głównie nauczycielom i nauczycielkom) i użyto 10 000 gier. Każdy kraj uczestniczący otrzymał własną, starannie dopasowaną wersję, która uwzględnia takie aspekty lokalne, jak typy budynków mieszkalnych, metody ogrzewania czy systemy transportu. Dzięki temu gra odzwierciedla codzienną rzeczywistość uczniów i uczennic w takich obszarach, jak zużycie energii, transport publiczny i warunki życia, co pozwala na głębszą identyfikację.
– Wszystkie dodatkowe materiały merytoryczne (w tym ćwiczenia interdyscyplinarne i przedmiotowe, a także objaśnienia do wybranych kart) zostały przetłumaczone na odpowiednie języki.
– Dla każdego kraju stworzono osobną stronę internetową z ogólnodostępnymi materiałami merytorycznymi do gry. Zachęcamy do odwiedzenia stron – linki w znajdują się w stopce!
– Ponad 1000 nauczycieli i nauczycielek wzięło udział w szkoleniach z edukacji klimatycznej z wykorzystaniem naszej gry. Celem projektu było przeszkolić co najmniej 150 osób w każdym z krajów uczestniczących. Do tej pory przeszkolono ponad 1000 osób, co znacząco przekracza założenia projektu. Osoby uczestniczące w szkoleniach mogą nieodpłatnie użytkować grę na swoich zajęciach. W Szwecji trenerzy z Climate Call sami przeszkolili 200 osób. W pozostałych krajach kluczową rolę odegrały organizacje partnerskie.
– Szacujemy, że w projekt zaangażowały się osoby z 1000 szkół w pięciu krajach, z czego 400 na samej Litwie.
– Już ok. 100 000 uczniów i uczennic miało szansę zagrać w „Klimatyczne Wyzwania”. Biorąc pod uwagę, że nauczyciele i nauczycielki prawdopodobnie będą dalej korzystać z gry, liczba ta będzie tylko rosnąć. Dzięki ich zaangażowaniu oraz naszym interaktywnym grom ogromna liczba uczniów i uczennic mogła uczyć się o zmianach klimatu w luźny i atrakcyjny sposób.
Edukacja klimatyczna online: interaktywne wydarzenia o klimacie dla uczniów i nauczycieli
Na jesieni 2024 r. zorganizowaliśmy w ramach projektu dwa międzynarodowe wydarzenia online — jedno dla nauczycieli i jedno dla uczniów. Wydarzenie dla uczniów przyciągnęło kilkaset osób z pięciu krajów uczestniczących: Polski, Szwecji, Łotwy, Litwy i Estonii. Uczestnicy i uczestniczki zgłębiali kwestie klimatyczne poprzez quizy, dyskusje i interaktywne formy pracy. Dzięki temu zarówno uczniowie, jak i nauczyciele mogli skorzystać z tej unikalnej okazji do międzynarodowej wymiany doświadczeń w dynamicznej, kreatywnej atmosferze.
W wydarzeniu dla nauczycieli wzięło udział 61 edukatorów i edukatorek, chcących dowiedzieć się, jak mogą wykorzystać „Klimatyczne Wyzwania” i towarzyszące im materiały dydaktyczne do uczenia o klimacie i zrównoważonym rozwoju. Wydarzenie obejmowało wykład, quiz klimatyczny i praktyczny przewodnik po materiałach online. Uczestnicy i uczestniczki zobaczyli, jak skutecznym narzędziem dydaktycznym jest nasza gra, oraz jak łatwo i efektywnie mogą ją wykorzystać na swoich zajęciach. Po wydarzeniu każdemu wysłano darmowy zestaw kart do wykorzystania w klasie.
Sprawdź nasze materiały dydaktyczne!
Oba wydarzenia pokazały silne zainteresowanie edukacją klimatyczną, szczególnie na Litwie, z której było najwięcej uczestników. Pozytywna informacja zwrotna od nauczycieli oraz entuzjastyczna reakcja uczniów skłaniają nas do dalszej pracy nad rozbudową naszej sieci i organizacją kolejnych wydarzeń online, na których młodzi ludzie pogłębialiby świadomość klimatyczną i inspirowali się do działania.
Spotkania na żywo budują silne partnerstwo
Kluczowym elementem projektu ETIP są spotkania partnerskie, mające na celu nawiązywanie realnych kontaktów. Spotkania te miały kluczowe znaczenie dla powodzenia projektu, pomagając w tworzeniu silnych więzi między uczestniczącymi organizacjami. Projekt rozpoczął się spotkaniem w Tallinie we wrześniu 2023, zorganizowanym przez MTÜ Mondo. Było ono gruntem do nawiązania mocnych relacji i ustalenia wspólnych podstaw dla projektu. Uczestnicy i uczestniczki wymienili się doświadczeniami i metodami pracy, opuszczając Tallin z głową pełną inspiracji i z poczuciem przygotowania do czekających ich zadań.
We wrześniu 2024 w Warszawie miało miejsce drugie spotkanie partnerskie, w którym wzięli udział przedstawiciele i przedstawicielki ze wszystkich pięciu organizacji. Tym razem dzieliliśmy się przemyśleniami dotyczącymi edukacji klimatycznej, omawiając realizację projektu, dzieląc się sukcesami i planując przyszłe działania. Ważną częścią programu była też integracja. Pomiędzy sesjami roboczymi wspólnie uprawialiśmy ogródek, pływaliśmy na kajakach czy uczestniczyliśmy w oprowadzaniu po historycznym osiedlu Jazdów.
Ostatnie spotkanie partnerskie odbędzie się w Szwecji na początku 2025 r. Mamy nadzieję, że wezmą w nich udział przedstawiciele i przedstawicielki wszystkich współpracujących organizacji. Rozważamy zaproszenie potencjalnych przyszłych partnerów z Finlandii, Danii czy innych części Europy, żeby wzmacniać naszą sieć i eksplorować nowe możliwości na przyszłość.
Raport ze spotkania w Warszawie: wnioski i pomysły na edukację klimatyczną
Na wrześniowym spotkaniu w Warszawie spotkali się przedstawiciele i przedstawicielki ze wszystkich pięciu uczestniczących w projekcie krajów, aby wymienić się doświadczeniami, omówić wyzwania i wytyczyć dalsze działania w ramach ETIP. Na początku spotkania każda z organizacji podzieliła się swoimi przemyśleniami ze szkoleń dla nauczycieli i implementacji gier w szkołach. We wszystkich krajach odzew był pozytywny – gra została odebrana z entuzjazmem, a nawet organicznie przenika do innych projektów i kontekstów! Mimo to pojawiły się pewne wyzwania związane ze specyfiką poszczególnych krajów, takie jak fakt, że „nauka oparta na doświadczeniu” jest w Polsce wciąż stosunkowo nową koncepcją, co wymaga szczegółowego zapoznania się trenerów z materiałem szkoleniowym.
Tutaj znajdziesz wideo z instrukcjami do gry
Na spotkaniu omawiano także, jak najlepiej zintegrować materiały dydaktyczne do gry z programami nauczania w różnych krajach. Uczestnicy i uczestniczki wspólnie szukali sposobów na połączenie aktywności i tematów proponowanych w materiałach z konkretnymi celami dydaktycznymi pojawiającymi się w szkolnych programach. Pojawiło się także zainteresowanie tematyką AI w edukacji klimatycznej. Erik Sterner zaoferował przygotowanie sesji na ten temat dla członków projektu. Innym efektem spotkania był pomysł opracowania nowych gier. Jedną z nich zatytułowano „Climate Collective”, a jej celem byłoby przeniesienie nacisku z indywidualnej odpowiedzialności na zbiorowe działanie.
Spotkanie zakończyło się dyskusją na temat przyszłości projektu i potencjalnych opcji finansowania. Powstało kilka sugestii poprawek do gry i materiałów, takich jak uproszczenie instrukcji – szczególnie z uwagi na młodszych uczniów oraz mniej doświadczonych w edukacji klimatycznej nauczycieli. Zaproponowano nowy moduł szkoleniowy, wspierający nauczycieli w odpowiadaniu na pytania, na które nie znają wszystkich odpowiedzi, żeby wzmocnić ich pewność siebie i stworzyć bardziej sprzyjające środowisko edukacyjne. Dzięki wielu refleksjom i jednoczącemu zakończeniu uczestnicy opuścili warszawskie spotkanie zainspirowani i gotowi na kolejną fazę projektu ETIP.
"Prawdziwie unikatowe podejście do nauczania o kwestiach klimatycznych”
Oto, co powiedziała jedna z przedstawicielek organizacji edukacyjnej MTÜ Mondo z Estonii:
„Podczas ostatnich warsztatów prowadzonych przez jednego z naszych trenerów, które odbyły się na Uniwersytecie Technicznym w Tallinie, 100% ankietowanych studentów i studentek stwierdziło, że zdobyło cenną wiedzę i poleciłoby tę aktywność innym. Tak pozytywne opinie otrzymujemy za każdym razem, gdy wprowadzamy tę metodę. „Klimatyczne Wyzwania” są zarówno atrakcyjne, jak i skuteczne – to podejście do edukacji klimatycznej jest w pełni unikatowe”. – Maria (Mondo)
Jaki może być długofalowy efekt projektu?
Projekt ETIP ma potencjał na wywarcie długofalowego pozytywnego wpływu zarówno na edukację klimatyczną, jak i na poszerzanie świadomości klimatycznej uczniów i uczennic w uczestniczących krajach. Dzięki grze „Klimatyczne Wyzwania” i przynależących do niej materiałom dydaktycznym nauczyciele i nauczycielki otrzymują praktyczne narzędzie, które pomaga uczyć o kwestiach klimatu w sposób angażujący i przystępny. Dzięki temu edukacja klimatyczna z czasem może stać się bardziej naturalną, zintegrowaną częścią programów nauczania, umożliwiając uczniom od najmłodszych lat głębsze zrozumienie kwestii zrównoważonego rozwoju i tego, jak ich codzienne wybory wpływają na klimat.
W dłuższej perspektywie projekt może także pomóc wychowywać nowe pokolenie młodych ludzi, które będzie lepiej przygotowane do mierzenia się z wyzwaniami klimatycznymi, a także będzie chętniej brać odpowiedzialność za środowisko naturalne. Sieć przeszkolonych nauczycieli i nauczycielek i współpracujących szkół w różnych krajach umożliwia ciągłe przekazywanie wiedzy, a co za tym idzie – docieranie do coraz większej liczby uczniów każdego roku. Sieć ta, w miarę opracowywania nowych wersji gry i materiałów dydaktycznych, mogłaby w przyszłości poszerzyć się o kolejne kraje i regiony.
Ponadto projekt wzmacnia współpracę pomiędzy organizacjami edukacyjnymi w Europie, przyczyniając się do rozwoju i rozprzestrzeniania się dobrych praktyk w edukacji klimatycznej. Te międzynarodowe współprace mogą z czasem przerodzić się w solidne podstawy do wprowadzania innowacji w pedagogice klimatu. Podsumowując, projekt ETIP ma potencjał nie tylko do edukowania i inspirowania dzisiejszych uczniów i nauczycieli, ale także do kształtowania świadomych klimatycznie obywateli w przyszłości.
Czego nauczyliśmy się o edukacji klimatycznej?
Projekt ETIP pozwolił nam zebrać cenne wnioski dotyczące sposobów nauczania o kwestiach związanych z klimatem i budowania zaangażowania wśród nauczycieli i uczniów. Jedną z kluczowych lekcji jest to, że grywalizowanie nauki jest szczególnie skuteczne w przypadku złożonych i trudnych do podejmowania tematów, takich jak zmiana klimatu i kryzys klimatyczny. Dzięki „Klimatycznym Wyzwaniom” kwestie klimatyczne stają się przystępne i istotne dla uczniów, niezależnie od grupy czy kraju. Gra jest wsparciem także dla tych nauczycieli, którzy nie mają wcześniejszego doświadczenia czy szerokiej wiedzy na ten temat.
Innym istotnym elementem projektu była nauka przez networking i międzynarodową wymianę wiedzy. Dzięki zaangażowaniu sąsiednich krajów i organizacji partnerskich mogliśmy wykorzystać wzajemne doświadczenia i znaleźć jak najlepsze metody edukacyjne. Partnerstwa i bliski kontakt od początku działania projektu okazały się kluczowe dla budowania zaufania i dobrej komunikacji między organizacjami, co ułatwia współpracę i koordynację działań.
Dla nauczycieli zaletą okazał się elastyczny format gry — dobrze sprawdza się on zarówno z młodszymi, jak i starszymi grupami, co ułatwia zastosowanie gry na różnych przedmiotach i w różnych klasach. Kluczowe okazały się materiały dydaktyczne i podsumowanie głównych idei, dzięki czemu nauczyciele czują się pewniej, nawet gdy sami nie mają głębokiej wiedzy na temat klimatu. Dzięki temu wsparciu więcej osób korzysta z gry, co przekłada się na liczbę uczniów uczestniczących w edukacji klimatycznej.
Wreszcie, przekonaliśmy się, jak ważne jest dostosowanie gry do unikalnego kontekstu każdego kraju, takiego jak typy budynków mieszkalnych, wzorce transportu czy zużycie energii. Dzięki temu uczniowie i uczennice mogą głębiej identyfikować się z przedstawionymi aktywnościami, co uwiarygadnia grę i działa na korzyść zrozumienia i zaangażowania. Doświadczenia projektu pokazują, że dzięki adaptacji do warunków lokalnych i silnej sieci organizacji partnerskich edukacja klimatyczna może wywierać trwały wpływ w ramach programów szkolnych.